<\/p>\n\n\n\n
Rob Witte besteedde het grootste deel van zijn leven aan het agenderen van discriminatie, racisme en racistisch geweld. \u2018De bestrijding van racisme heeft totaal geen prioriteit. Dat schept een ruimte waarin iedereen maar kan blijven roepen dat het slechts incidenten betreft.\u2019Racismeonderzoeker Rob Witte (63) ziet elke keer dezelfde cyclus. \u2018Het verloopt typisch Nederlands via het poldermodel waarbij je er eerst over moet praten.<\/p>\n\n\n\n
Vervolgens volgt er een\npavlovreactie: \u201cDan gooien we er een paar honderdduizend euro tegenaan in de\nwelzijnssferen en eventueel een schoolprojectje over bewustwording. Dan hebben\nwe er weer wat aan gedaan.\u201d<\/p>\n\n\n\n
En als politici willen bewijzen dat\nze er wat aan hebben gedaan, laten ze de begroting zien zonder de effecten van\nzo\u2019n project in kaart te brengen,\u2019 somt hij op in de tuin van zijn huis in Den\nHaag.<\/p>\n\n\n\n
Witte besteedde het grootste deel\nvan zijn leven aan het agenderen van discriminatie en racisme in Nederland:\neerst in de wetenschap, de laatste jaren als onderzoeker en teamleider bij antidiscriminatiebureau\nRADAR\/Art.1. Hij vindt het teleurstellend hoe de overheid sinds het einde van\nde Tweede Wereldoorlog racisme en discriminatie heeft aangepakt. \u2018Het ene\nmoment lijkt het alsof elk incident dat maar riekt naar racisme massaal en\npubliekelijk wordt afgekeurd, terwijl op andere momenten van overduidelijk\nracistische incidenten nauwelijks iets vernomen wordt. Hoe kan dat?\u2019<\/p>\n\n\n\n
Het is een vraag die hij tien jaar\ngeleden stelde in zijn boek Al eeuwenlang een gastvrij volk<\/em> en\ndie nog steeds actueel is. Het antwoord: Nederlanders zien zichzelf per\ndefinitie als niet-racistisch. De titel van zijn boek slaat terug op een\nuitspraak van Rita Verdonk, die ooit zei: \u2018We zijn al eeuwenlang een gastvrij\nvolk.\u2019 En: \u2018Nederlanders hebben het helemaal niet \u00edn zich om te discrimineren.\u2019<\/p>\n\n\n\n Nog altijd staat de media-aandacht\nvoor racisme en discriminatie niet in verhouding tot het aantal meldingen \u2212\nwaarbij de ene gebeurtenis veel meer aandacht trekt dan een andere, veel\nernstigere gebeurtenis. Daardoor gaan er langere perioden voorbij waarin er\nnauwelijks publieke aandacht is voor structureel aanwezig racisme en\ndiscriminatie, wat leidt tot een blinde vlek.<\/p>\n\n\n\n Daarbij heeft de overheid de\nverantwoordelijkheid voor de aanpak van racisme en discriminatie volgens Witte\nte veel neergelegd bij de slachtoffers. \u2018Als mensen zich gekwetst voelen,\nmoeten ze maar naar de rechter stappen en die bepaalt vervolgens of iets\ndiscriminerend of kwetsend is. Maar bij het Wildersproces werd juist die gang\nnaar de rechter neergezet als \u201cmislukte integratie\u201d en gepresenteerd als\nweerstand tegen de vrijheid van meningsuiting. Zo wordt dus zelfs de enige\njuridische mogelijkheid om racisme en racistisch gedrag aan te vechten als not\ndone beschouwd.\u2019<\/p>\n\n\n\n U promoveerde in 1995 op de aanpak van naoorlogs racistisch geweld in Nederland, Frankrijk en Engeland. Uw conclusie was dat racistisch geweld in Nederland vaak wordt afgedaan als incident en niet als structureel probleem wordt gezien.<\/em> \u00c1ls we het al als zodanig herkennen. Vaak is er ook een mechanisme waarbij het racistische karakter wordt ontkend. Zelfs bij de moord op Kerwin Duinmeijer (die in 1983 op vijftienjarige leeftijd werd doodgestoken door skinhead Nico B., die daarover verklaarde \u2018zo\u2019n vuile [n-woord] moet mij niet vies aankijken\u2019, NS) zag de rechter het racistische motief niet. Daarbij komt nog dat in het Nederlands het woord \u201cincident\u201d impliciet ook verwijst naar \u201ceenmalig\u201d, \u201cuitzonderlijke gebeurtenis\u201d. <\/p>\n\n\n\n Terwijl het in het Engels of Frans\nverwijst naar een voorval, maar niet die connotatie van \u201ceenmalig\u201d heeft. Je\nziet ook dat in Nederland bij racistisch geweld direct door journalisten wordt\ngevraagd: \u201cHebben we hier te maken met iets structureels of met een incident?\u201d\nDie vraag zal je in het buitenland niet zo snel horen.\u2019<\/p>\n\n\n\n Uw boek verscheen in 2010. Is er de afgelopen tien jaar verbetering geweest?<\/em> Dat zo\u2019n richtlijn na dertig jaar\nnog steeds niet is ingeburgerd, laat staan wordt nageleefd\u2026 Dat laat zien dat\nde bestrijding van racisme en discriminatie totaal geen prioriteit heeft. En\ndat schept ook een ruimte waarbinnen iedereen maar kan blijven roepen dat het\nslechts incidenten betreft. Ik vind dat wel bedroevend. Elk jaar publiceren wij\nmet Art.1 de discriminatiecijfers van antidiscriminatiebureaus en\npolitiekorpsen. En steeds weten we niet of we het volgend jaar weer kunnen\npubliceren omdat niet zeker is of er weer geld voor is. Dat is gewoon van de\ngekke. Je kunt bijna niet wakker worden of je hebt de dagelijkse coronacijfers\nalweer binnen. Maar met discriminatie moeten we na dertig jaar even kijken of\nwe er volgend jaar nog budget voor hebben. Dat is veelzeggend.\u2019<\/p>\n\n\n\n In 2019 registreerde de politie\nbijna 5500 voorvallen van discriminatie en racisme. Bij\nantidiscriminatiebureaus werden nog eens bijna 4400 meldingen gedaan.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u2018Dat is niet eens het topje van de\nijsberg, het zijn de bovenste korrels van het topje van de ijsberg. In Engeland\nhebben ze wel eens berekend dat je dat soort geregistreerde cijfers met factor\n4 tot 40 moet vermenigvuldigen.\u2019<\/p>\n\n\n\n Vinden betrokkenen de offici\u00eble cijfers te laag om er echt een probleem in te zien?<\/em> Vervolgens kreeg ik de vraag: maar\nis dat dan veel? Of: is het niet erger in Amerika of Duitsland? Diezelfde\nreactie zie ik nog altijd terug bij de jaarlijkse discriminatiecijfers. Het\nenige doel van die statistieken is om te laten zien dat discriminatie en\nracisme continu aanwezig zijn. En als wij met alle gebreken van dien al\njaarlijks drie- tot vierduizend discriminatiegevallen registreren, zou het niet\nmeer de vraag moeten zijn \u00f3f het zich voordoet.<\/p>\n\n\n\n Het is structureel. Dat zie je op de\nwoningmarkt, dat zie je met schooladviezen, dat zie je bij de afdeling\ntoeslagen van de Belastingdienst. Dan komt er weer een onderzoekje over\ndiscriminatie op de arbeidsmarkt en dan schrikt iedereen zich wezenloos: hoe\nkan dit? En daarna zie je allemaal ontwijkende mechanismen, van: \u201cIn Amerika is\nhet pas echt erg!\u201d En men gaat weer over tot de orde van de dag. Je kunt in de\nstatistieken ook teruglezen dat het steeds vaker om geweld en bedreigingen\ngaat, terwijl het bij eerdere meldingen van discriminatie vaak schelden\nbetrof.\u2019<\/p>\n\n\n\n NSB<\/strong> In Kamp Amersfoort schreef hij\ndaarover in zijn dagboek: \u2018Mijn broer is geen ernstige idealist. Hij is\neconomisch in de crisisjaren mislukt. Zoals bij wel 80% der N.S.B. zoekt hij\nzijn niet-slagen, te wijten aan de hem omringende wereld. Mijn ouders en Teun\nzijn door de economische crisisjaren in hun politieke denken verkrampt en\nmeegesleurd in een fascistische ordening en rassentheorie\u00ebn. Maar het simpel\ndenken aan hun schuld is toch te oppervlakkig. Moeten wij het niet zoeken bij\nhun inspirators met hun verziekte breinen?\u2019<\/p>\n\n\n\n Witte: \u2018Mijn opa vond dat je\nindividuen wel van alles kan verwijten, maar dat het eigenlijk gaat om de\nidee\u00ebn die hen zover brengen. Dat is wel een leidraad bij hoe ik naar dingen\nkijk. Natuurlijk vind ik dat iemand die een ander in elkaar slaat moet worden\naangepakt. Maar degenen die de context scheppen waarbinnen iemand gewelddadig\nwordt, hebben een veel grotere verantwoordelijkheid. De dood van George Floyd\nis een gewelddadige uiting van wat veel structureler, groter en meer basaal in\nde samenleving speelt. Die omslag is lang niet gemaakt. Mogelijk dat dat nu\nverandert.\u2019<\/p>\n\n\n\n Het OM wilde een voorbeeld stellen\ndoor twee\u00ebntwintig bedreigers van Sylvana Simons te vervolgen.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u2018Ook daar zie je weer dat er\nincidentenpolitiek wordt bedreven. Wat kregen die bedreigers? Dertig uur\ntaakstraf of een boete \u2212 waarbij de coronaboete vaak nog hoger is. Ik vind niet\ndat iedereen die een domme opmerking maakt meteen zes maanden in het cachot\nmoet. Maar als je met oud en nieuw een rotje verkeerd afsteekt, dan sta je 3\njanuari voor de rechter en moet je 4 januari geld overmaken of een taakstraf\nuitvoeren. Er wordt gewoon te weinig prioriteit en zwaarte toegekend aan\ndiscriminatie en racisme. Je kan blijven roepen dat je discriminatie niet tolereert,\nmaar in de praktijk wordt er vaak weinig tot niks mee gedaan. Het is ook alleen\nmaar meer en openlijker geworden. Ik snap ook wel dat als je alle racistische\nuitspraken op Facebook zou willen gaan vervolgen, dat je dan nog een extra\nministerie met 60.000 ambtenaren nodig hebt. Maar dat is een\nuitvoeringskwestie.\u2019<\/p>\n\n\n\n In uw boek schrijft u dat vooral op\nlokaal niveau sprake is van \u2018collectieve amnesie\u2019. Bij gemeenten zag u\nnauwelijks historische kennis over plaatselijk racistisch geweld. Soms wisten\nbeleidsmakers niet eens wat er in het jaar ervoor was gebeurd.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u2018Ik heb in Waspik onderzoek gedaan\nnaar het wegpesten van een vluchtelingengezin en in Aalsmeer naar spanningen\ntussen jongeren van verschillende etnische achtergronden. Wij als onderzoekers\n\u2013 en dat is echt geen monnikenwerk \u2013 hadden al vrij snel een chronologie die\njaren terugging. Daarin bleken de ouders van de desbetreffende jongeren in het\nverleden ook al iets soortgelijks te hebben gedaan, maar daar wist niemand bij\nde gemeente of bij de politie nog iets van.\u2019<\/p>\n\n\n\n Onderzoeker Amy-Jane Gielen\ninterviewde jongeren die zich in 2007 voor de rechter moesten verantwoorden na\neen reeks brandstichtingen in Almere, onder meer bij een synagoge en een\nislamitische school. Zij concludeerde dat zij hun xenofobe en racistische\nori\u00ebntatie vaak met hun ouders deelden.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u2018Het is niet altijd een-op-een,\nhoor, dat iets zich binnen een gezin herhaalt. Maar je ziet gemeenschappen\nwaarbinnen dezelfde racistische idee\u00ebn blijven circuleren. Gemeenteambtenaren\nweten vaak helemaal niet wat de geschiedenis van zo\u2019n gemeente is. Als we de\ndader maar te pakken hebben, dan hoeven we niets structureels te doen, zo lijkt\nde gedachte. En als je twee jaar later weer bij dezelfde gemeente komt, zit er\nweer een andere ambtenaar.<\/p>\n\n\n\n Bij ministeries zie ik ook om het\nhalfjaar of om het jaar weer nieuwe ambtenaren op dit dossier, die je nog net\nniet moet uitleggen hoe je \u201cdiscriminatie\u201d schrijft. Er is bij de overheid\ntotaal geen opbouw van kennis en inzichten. Natuurlijk zijn er een aantal heel\ngoeie ambtenaren die ik hoog heb zitten, bijvoorbeeld bij de gemeente\nRotterdam. Maar grosso modo is het echt bedroevend, zeker op landelijk niveau.\u2019<\/p>\n\n\n\n Wat moet er structureel veranderen?<\/em> Een van de redenen om met\nRADAR\/Art.1 de publicatie Verzetten, vermijden of veranderen<\/em>? Reageren\nop discriminatie en stigmatisering<\/em> te laten ontwikkelen, die deze\nzomer verschijnt, is te laten zien hoe het is als je continu wordt\ngediscrimineerd. Mensen doen mbo en gaan dan maar een stage doen bij hun oom in\nde garage omdat ze nergens worden aangenomen, waardoor ze een kleiner netwerk\nhebben, waardoor hun kansen op de arbeidsmarkt ook weer kleiner worden. Ze\nworden ziek, of kunnen op een gegeven moment door het lint gaan over iets\nrelatief kleins. Dat is de opbouw van jaren frustratie, uitsluiting en\nonveiligheid.\u2019<\/p>\n\n\n\n U weet dat dit al gauw wordt gezien als het goedpraten van geweld?<\/em> Critici zullen zeggen dat de mens van nature racistisch is.<\/em> Ik geloof dat het mens-eigen is om\nte kijken: met wie kan ik omgaan, met wie voel ik verwantschap. Maar niet dat\ndat beperkt is tot \u00e9\u00e9n scheidslijn tussen groepen mensen. De mens kent\nontelbare identiteiten. Ik geloof ook niet dat alle witte mensen racistisch\nzouden zijn en alle anderen niet, en ik vind het helemaal niet erg als mensen\nvooroordelen hebben. Ik vind het alleen erg als ze zich er niet van bewust zijn\nen zichzelf niet elke keer afvragen: voldoet het vooroordeel hier of wordt het\nnu toch tegengesproken?\u2019<\/p>\n\n\n\n DE TERUGKEER VAN HET ACTIVISME<\/strong> Lukt het u nog om te werken?<\/em>\u2018 Zijn er zaken waarover u optimistisch bent?<\/em> Ik vind het ook goed dat scholieren\nvoor het klimaat demonstreerden. En ik ben blij dat door de inspanningen van\nKick Out Zwarte Piet de Zwarte Pieten in steeds meer steden verdwijnen. Dat had\nallang verboden moeten worden, in plaats van te discussi\u00ebren over hoeveel\nroetvegen mogen. De toon mag best hard en fel zijn. Ik ben heel erg van de\nstelling: je mond houden is eigenlijk hetzelfde als toegeven of instemmen. Dat\nheb ik van mijn opa. Het minste wat je kan doen, is duidelijk maken dat je\nertegen bent.\u2019<\/p>\n\n\n\n Bron: https:\/\/www.vn.nl\/rob-witte-racisme\/ <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rob Witte besteedde het grootste deel van zijn leven aan het agenderen van discriminatie, racisme en racistisch geweld. \u2018De bestrijding van racisme heeft totaal geen prioriteit. Dat schept een ruimte waarin iedereen maar kan blijven roepen dat het slechts incidenten betreft.\u2019Racismeonderzoeker Rob Witte (63) ziet elke keer dezelfde cyclus. \u2018Het verloopt typisch Nederlands via het […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":850,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"default","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1427","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nieuws"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1427"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1430,"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1427\/revisions\/1430"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1427"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1427"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mdra.nl\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\u2018Racistisch geweld is makkelijker te herkennen wanneer iemand z\u2019n arm strekt en er nog \u201cHeil Hitler!\u201d bij roept. Maar als de dader je buurman is, zonder dat soort gedrag, dan wordt het voor de goegemeente al veel moeilijker om te zien. Dus we individualiseren de bekende gevallen en maken er een incident van.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Nee. En dat ergert me ook steeds meer. In 1993 is bijvoorbeeld de Richtlijn Discriminatie bij de politie ge\u00efntroduceerd. Die schrijft voor dat elke aangifte van racisme of discriminatie moet worden opgenomen en doorgesluisd naar het OM. Twee jaar geleden deed ik onderzoek op een ander terrein \u2013 radicalisering \u2212 en toen ontdekte ik dat heel veel politiekorpsen en agenten die richtlijn nog steeds niet kennen.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Toen ik in 1990 begon met mijn proefschrift, vroegen veel mensen: waarom bestudeer je racistisch geweld, dat doet zich hier toch helemaal niet voor? Dus toen ben ik in het Noord-Hollands Dagblad<\/em> en de Volkskrant<\/em> eens berichten gaan bijhouden. Na een half jaar had ik iets van driehonderd gevallen waar de geur van racisme omheen hing.<\/p>\n\n\n\n
Witte werd geboren in Utrecht als zoon van een internist en een verpleegkundige. Thuis aan de keukentafel ging het vaak over politiek. Zijn opa Evert zat tijdens de Tweede Wereldoorlog twee\u00ebnhalve maand in Kamp Amersfoort nadat de hooimijten van een NSB\u2019er in de fik waren gestoken. Elf notabelen in het dorp Aalten werden opgepakt met de bedoeling dat de daadwerkelijke daders zich zouden melden. Dat gebeurde niet. Everts ouders en broer, die zich hadden aangesloten bij de NSB, stonden zwijgend langs de kant van de weg te kijken hoe hij werd weggevoerd.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Ik denk dat veel duidelijker moet worden dat discriminatie veel grotere effecten heeft voor de samenleving dan die enkele vervelende gebeurtenis in de tram voor Achmed of Fatima. Je bent er niet met een volgend project of een weerbaarheidstraining. De aanpak moet veel structureler en dat gaat ook veel geld kosten. Dat is dan maar zo.<\/p>\n\n\n\n
\u2018Ik praat helemaal niks goed, ik probeer het te verklaren. Vanuit de sociale psychologie is verklaard dat dit het effect is wanneer je op straat continu staande wordt gehouden door de politie omdat je er zo uitziet en dat je aan de andere kant te horen krijgt dat je maar moet inburgeren en moet integreren.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018Ik geloof daar niet in. Ik geloof ook niet in die therapeutische sessies waarin goedwillende witte antiracisten eerst op zoek gaan naar de racist in zichzelf. Ik heb wel eens bij sessies gezeten waarbij ik dan toch zei: \u201cSorry, maar ik vind mezelf geen racist.\u201d Ik word ook beroerd van antiracisten die elkaar de maat gaan nemen wie de beste antiracist is.<\/p>\n\n\n\n
Witte had graag nog willen meeschrijven aan een reeks publicaties over racisme en discriminatie van RADAR\/Art.1. Maar het gaat anders. Hij heeft uitgezaaide slokdarmkanker en krijgt elke twee weken chemo om zijn leven te verlengen. \u2018Bloedprikken, uitslag, chemo. Dan een week niks of een scan. Je hebt er een dagtaak aan.\u2019<\/p>\n\n\n\n
‘Ik heb geen puf noch behoefte aan deadlines. Maar ik bemoei me nog wel tegen dingen aan en lees stukken mee.\u2019<\/p>\n\n\n\n
\u2018De terugkeer van het activisme. Ik heb in de jaren zeventig en tachtig een heel activistische tijd gehad, ik ging elk weekend naar een demonstratie. Ook daarna ben ik nog vaak gegaan. Bij demonstraties tegen kernwapens waren we soms met een half miljoen. Zoveel zie je er niet bij demonstraties tegen racisme, terwijl dat wel zou moeten. Bij de Black Lives Matter-demonstraties op de Dam en daarna zag je voor het eerst dat er duizenden mensen waren, in plaats van tientallen of honderden.<\/p>\n\n\n\n