Jerrol Marten, iki yıldır Amsterdam Bölgesi Ayrımcılık Bildirim Merkezi’nin müdürü olarak görev yapıyor. Bildirim sayısının azalmadığını gözlemliyor. ‘Belediyeden uzun vadeli bir vizyon bekliyorum.’
Jerrol Marten (59), Dam Meydanı’ndaki Black Lives Matter gösterisine katıldıktan bir gün sonra, Amsterdam Bölgesi Ayrımcılık Bildirim Merkezi (MDRA) önünden geçiyordu. İş başvurusunda bulunması gerekiyordu, bir kız arkadaş buldu.
Marten: “Başvuru mektubu olarak bir köşe yazısı yazdım. Hollanda’da da yıllar içinde kendi George Floyd’larımız olduğunu, barışçıl göstericilerin dövüldüğü ”Kick Out Zwarte Piet’ hareketini ve ırkçılığın bende uyandırdığı duyguları anlattım. İki hafta sonra işe alındım.”
1 Eylül itibarıyla, Amsterdam ve komşu belediyelerde yaşayan ve ayrımcılığa maruz kalan vatandaşlar için bir şikayet merkezi olan MDRA’da iki yıldır görev yapmaktadır. Geçen hafta Şikayet merkezi, her yıl aldığı şikayet sayısında bir ‘artış eğilimi’ gözlemlediğini bildirdi. Bu şikayetlerin büyük bir kısmı, kökenleri veya ten rengi nedeniyle ayrımcılığa maruz kalan Amsterdam sakinleri tarafından yapılmış olup, bunu cinsel yönelimle ilgili şikayetler izlemiştir.
Marten buna şaşırmıyor. “Ayrımcılık her zaman vardı, ama insanlar artık bunu daha az kabulleniyor. Özellikle genç nesil çok daha sesini duyuruyor. Black Lives Matter hareketi de buna katkıda bulunuyor. Aslında, daha fazla ihbar almamızın olumlu bir eğilim olduğunu düşünüyorum. Bu, ayrımcılığın arttığı anlamına gelmek zorunda değil.”
Savunmada şut atmak
Ayrımcılığın çoğu işyerlerinde yaşanmaktadır. Bir bildirimın ardından MDRA, işverenle görüşür. Bu, konaklama ve yemek sektörüyle ilgili şikayetlerde veya örneğin mağazalarla ilgili şikayetlerde de geçerlidir. Daha bu hafta bile: bir yardımcı köpeği olan Amsterdamlı bir kişi, bir mağazada içeri alınmadı; bu, yasalara aykırıdır. Mağaza sahibi, ihbar merkezi tarafından uyarıldı. Durum karşısında şaşkına döndü ve hatasını kabul etti; personele bu konuda daha kapsamlı bilgi verilecek.
Bu, sanık tarafın savunmaya geçmediği bir örnektir. Marten’e göre, genellikle ilk tepki budur. “Şirketler itibar kaybından korkuyor ya da ayrımcılık yaptıklarına inanmıyorlar. Böyle bir tutum durumu karmaşıklaştırıyor, çünkü bu durum fail ile mağdur arasında bir diyalog kurulmasına imkân tanımıyor. Ayrımcılığı kabul etmek, önlemler alınması için zemin hazırlar.”
İnsan Hakları Kurulu’na başvurmak bir baskı aracı olabilir. Örneğin: Hamile bir kişiye sözleşmesinin uzatılacağı sözü verilmiş, ancak sonunda bu söz tutulmamıştır. Bu vaka Kurul’a ulaştığı anda, karar kamuoyuna açıklanır. “Ve şirketler bunu hiç istemiyor,” diye açıklıyor Marten. “Bu durum, işverenle yine de görüşmeye girip bir çözüme ulaşmaya çalışmamıza yardımcı oluyor.”
İnsan ticareti
Marten daha önce İnsan Ticareti ile Mücadele Ulusal Koordinasyon Merkezi’nde (CoMensha) dokuz yıl çalışmış ve burada insan ticareti mağdurlarına yönelik barınma, bakım ve yardım hizmetlerinin koordinasyonundan sorumlu olmuştur; ayrıca halen Sustainable Rescue Foundation’ın yönetim kurulunda görev yapmaktadır. Bu STK, insan ticaretiyle mücadeleye yönelik modern teknolojiler üzerine araştırmalar yürütmektedir.
Aynı teknolojiyi, ayrımcılıkla mücadelede de uygulamaya çalışmaktadır. Ayrımcılığa maruz kalan kişiler, genellikle şikayette bulunmak için nereye başvuracaklarını bilmezler. Polise, zincirdeki ortaklara ya da resmi şikayet merkezine başvururlar. Ancak tüm veriler merkezi bir sistemde toplanmamaktadır.
MDRA müdürü, bu bildirimlerin tek bir yerde toplanacağı bir sistem istiyor; böylece en son eğilimlerle ilgili raporlar yılda bir kez değil, her üç ayda bir yayınlanacak. Örnek olarak LGBTQ topluluğuyla ilgili bildirimleri gösteriyor. Bildirimler her yerden damla damla geliyor, birçok olay medyaya yansıyor ve ardından Belediye Başkanı Femke Halsema’ya sorular yöneltiliyor. Marten: “Çeşitli olayların varlığını erkenden tespit edebilmek için merkezi bir sistem kullanmalıyız. Böylece olayların tırmanmasını önlemek için müdahale edebilmek istersiniz.”
Polisin bir uzantısı değil
LGBTQ topluluğundan da MDRA’ya yönelik eleştiriler geliyor. İçinde bir eylem raporu Raporda, ayrımcılığı bildirme işleminin ‘saatler süren’ bir süreç olduğu ve bildirim merkezinden gelen yanıtların ‘son derece cesaret kırıcı’ olarak algılandığı belirtiliyor: mağdurlar, bildirimlerinin üzerine hiçbir şey yapılmadığını ya da çok az şey yapıldığını hissediyorlar.
Marten, burada ‘birkaç şeyin’ birbirine karıştırıldığını düşünüyor. MDRA’nın web sitesindeki bildirim süreci oldukça basit, diye açıklıyor ve birkaç gün sonra mağdurla her zaman iletişime geçildiğini belirtiyor. Direktöre göre, karışıklık polis tarafında, “Roze in Blauw”da yaşanıyor. “Genellikle polise yapılan bir ihbar soruşturmaya yol açmaz. İnsanlar bizi polisin bir uzantısı olarak gördükleri için bunun bizim sorumluluğumuzda olduğunu sanırlar. Bizim öyle olmadığımızın daha açık bir şekilde anlaşılması gerekiyor.”
Kendisi de polise karşı eleştirel bir tutum sergiliyor, çünkü polis sık sık mağdurları şikayette bulunmalarına fırsat vermeden geri gönderiyor. Müslümanlara yönelik ayrımcılık veya siyahilere karşı ırkçılık konusunda da durum aynı. “Polis, bir durumun ayrımcı olup olmadığına karar vermemelidir; bu, Savcılığın görevidir. Polis memurları, insanlar isterse şikâyetlerini kayda almalıdır. Neyse ki durumun biraz da olsa olumlu yönde ilerlediğini görüyoruz, ancak henüz hedefimize ulaşmış değiliz.”
Bunu sürekli dile getirmek
Black Lives Matter hareketine geriye dönüp baktığında, Marten iki yıl sonra o dönemde ortaya çıkan enerjinin ‘azalmakta’ olduğunu görüyor. “Yardım ödemeleri skandalı, insanlara bir tokat gibiydi. Hükümet olarak ırkçılığa son vereceğinizi söylüyorsunuz, ama sonra da aynı şekilde devam ediyorsunuz ve yapılan haksızlığı kabul etmek için çok uzun zaman harcıyorsunuz. Ancak toplumun her alanında küçük adımlar attığımızı da görüyorsunuz. Zwarte Piet, kölelik geçmişi, polisteki ırkçılığın kabul edilmesi; bunları dile getirmeye devam etmeliyiz. Tıpkı yolunda gitmeyen diğer konular gibi. Mevcut barınma krizi de bunlardan biri.”
Marten, MDRA ile işverenlere yönelik bir kalite belgesi tanıtımı üzerinde çalışıyor. Bu belge, ayrımcılığın ciddiye alındığı ve bununla mücadele edildiği bir sistemle çalışan işverenlere verilecek. Marten, bu planı, diğerlerinin yanı sıra, Ayrımcılık ve Irkçılıkla Mücadele Ulusal Koordinatörü’ne ve İçişleri Bakanlığı’na sunmayı planlıyor.
Marten’in Amsterdam belediyesine de net bir mesajı var: uzun vadeli bir vizyon ortaya koyun. “On yıl sonra, tüm vatandaşlara güvenlik sunan bir şehir istiyoruz. Ayrımcılığın olmadığı ve eşitsizliğin ortadan kalktığı bir şehir. Bana göre bu, sadece mevcut belediye meclis üyesinin değil, ondan sonra gelecek herkesin de çıkış noktası olmalı. Sürdürülebilir şehir için olduğu gibi, on yıllık bir plan hazırlayın. Bu vizyonu, o anki siyasi rengin etkisinden daha az bağımlı hale getirin.”
Kaynak: Het Parool.




